Khi một cá nhân bị bắt, bị tạm giữ hoặc bị khởi tố với tư cách bị can, tâm lý chung thường là lo lắng, hoang mang và không biết mình có những quyền gì theo quy định của pháp luật. Trên thực tế, Bộ luật Tố tụng hình sự Việt Nam quy định rất rõ về quyền của người bị buộc tội nhằm bảo đảm việc giải quyết vụ án khách quan, đúng pháp luật và tránh oan, sai.

Việc hiểu rõ quyền của mình sẽ giúp người dân chủ động bảo vệ lợi ích hợp pháp, đồng thời hợp tác đúng quy định với cơ quan tiến hành tố tụng.

1. Khi bị bắt có được gọi điện cho người thân không?

Đây là câu hỏi được rất nhiều người quan tâm.

Theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự, khi áp dụng biện pháp bắt, tạm giữ hoặc tạm giam, cơ quan có thẩm quyền có trách nhiệm thông báo cho thân nhân, người đại diện hoặc cơ quan, tổ chức nơi người đó làm việc, học tập trong thời hạn luật định, trừ một số trường hợp đặc biệt theo quy định của pháp luật khi việc thông báo có thể ảnh hưởng đến quá trình điều tra.

Pháp luật hiện hành không quy định người bị bắt đương nhiên được tự mình gọi điện thoại cho người thân ngay sau khi bị bắt. Việc liên lạc trực tiếp sẽ phụ thuộc vào quy định của cơ sở giam giữ, quyết định của cơ quan có thẩm quyền và tình hình của từng vụ án.

Tuy nhiên, gia đình có quyền được biết việc người thân bị bắt trong các trường hợp pháp luật quy định và có thể chủ động liên hệ cơ quan đang thụ lý vụ việc để tìm hiểu thông tin.

Nếu người bị bắt có luật sư tham gia bảo vệ quyền lợi, việc trao đổi giữa luật sư và cơ quan tiến hành tố tụng sẽ giúp bảo đảm các quyền hợp pháp của người bị bắt được thực hiện đầy đủ.

2. Bị tạm giữ tối đa bao nhiêu ngày?

Tạm giữ là biện pháp ngăn chặn được áp dụng trong một số trường hợp theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự nhằm xác minh, làm rõ hành vi có dấu hiệu phạm tội.

Theo quy định hiện hành:

• Thời hạn tạm giữ ban đầu không quá 03 ngày.
• Trường hợp cần thiết, có thể được gia hạn lần thứ nhất không quá 03 ngày.
• Trong trường hợp đặc biệt và đủ điều kiện theo luật, có thể được gia hạn lần thứ hai không quá 03 ngày.

Như vậy, thời gian tạm giữ tối đa thông thường là 09 ngày nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện gia hạn theo quy định của pháp luật.

Khi hết thời hạn tạm giữ, cơ quan tiến hành tố tụng phải quyết định một trong các biện pháp theo luật như trả tự do, áp dụng biện pháp ngăn chặn khác hoặc thực hiện các quyết định tố tụng phù hợp nếu có đủ căn cứ.

3. Khi nào được gặp luật sư?

Một trong những quyền quan trọng nhất của người bị buộc tội là quyền nhờ người bào chữa.

Theo Bộ luật Tố tụng hình sự, người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can, bị cáo đều có quyền mời luật sư hoặc đề nghị cơ quan tiến hành tố tụng chỉ định người bào chữa trong những trường hợp pháp luật quy định.

Sau khi hoàn tất thủ tục đăng ký bào chữa theo quy định, luật sư được tham gia tố tụng để:

• Tư vấn pháp luật.
• Giải thích quyền và nghĩa vụ.
• Tham gia hỏi cung theo quy định.
• Nghiên cứu hồ sơ khi pháp luật cho phép.
• Thu thập tài liệu, chứng cứ hợp pháp.
• Kiến nghị bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của thân chủ.

Việc mời luật sư tham gia ngay từ giai đoạn đầu của vụ án có ý nghĩa rất quan trọng, giúp hạn chế những sai sót trong quá trình làm việc với cơ quan điều tra và góp phần bảo đảm việc giải quyết vụ án đúng pháp luật.

4. Quyền im lặng có được pháp luật Việt Nam công nhận không?

Khái niệm “quyền im lặng” thường được nhắc đến nhiều trên các phương tiện truyền thông, tuy nhiên pháp luật Việt Nam không sử dụng thuật ngữ này như một chế định độc lập.

Dù vậy, Bộ luật Tố tụng hình sự đã ghi nhận nhiều nguyên tắc và quyền quan trọng nhằm bảo vệ người bị buộc tội, trong đó có quyền không buộc phải đưa ra lời khai chống lại chính mình hoặc buộc phải nhận mình có tội.

Điều này có nghĩa là:

• Người bị buộc tội có quyền trình bày lời khai hoặc không trình bày lời khai theo quy định của pháp luật.
• Không ai được dùng bức cung, nhục hình hoặc các biện pháp trái pháp luật để ép buộc khai báo.
• Mọi lời khai phải được thu thập đúng trình tự, thủ tục theo quy định.

Trong quá trình làm việc với Điều tra viên, nếu chưa hiểu rõ câu hỏi hoặc cần có luật sư hỗ trợ, người bị buộc tội nên đề nghị được giải thích quyền và thực hiện các quyền tố tụng theo đúng quy định.

5. Gia đình có được gửi đồ cho người bị tạm giam không?

Đây là vấn đề được rất nhiều gia đình quan tâm khi có người thân bị tạm giam.

Theo quy định của pháp luật về thi hành tạm giữ, tạm giam, người bị tạm giam được nhận quà, đồ dùng thiết yếu và tiền lưu ký theo chế độ, nội quy của cơ sở giam giữ.

Gia đình thường có thể gửi các vật dụng như:

• Quần áo.
• Chăn màn.
• Đồ dùng sinh hoạt cá nhân.
• Thuốc chữa bệnh (theo quy định và hướng dẫn của cơ sở giam giữ).
• Tiền lưu ký để phục vụ nhu cầu mua nhu yếu phẩm theo quy định.

Tuy nhiên, không phải mọi loại đồ vật đều được phép gửi. Những vật dụng bị cấm hoặc không bảo đảm an ninh sẽ không được tiếp nhận.

Trước khi gửi đồ, gia đình nên liên hệ trực tiếp cơ sở tạm giam để được hướng dẫn về:

• Thời gian tiếp nhận.
• Danh mục vật dụng được phép gửi.
• Khối lượng, số lượng tối đa.
• Thủ tục đăng ký và giấy tờ cần xuất trình.

Những quyền quan trọng khác của người bị bắt, bị tạm giữ, bị can

Ngoài các nội dung trên, pháp luật còn bảo đảm nhiều quyền quan trọng khác, bao gồm:

• Được biết lý do bị bắt, bị tạm giữ hoặc bị khởi tố.
• Được giải thích đầy đủ quyền và nghĩa vụ theo quy định của pháp luật.
• Được trình bày ý kiến, cung cấp tài liệu, chứng cứ để bảo vệ mình.
• Được khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng nếu cho rằng trái pháp luật.
• Được bảo đảm tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm trong quá trình tố tụng.
• Không bị bức cung, dùng nhục hình hoặc đối xử trái pháp luật.
• Được xét xử công bằng, đúng trình tự và được coi là không có tội cho đến khi có bản án kết tội có hiệu lực pháp luật.

Kết luận

Việc bị bắt, bị tạm giữ hoặc bị khởi tố không đồng nghĩa với việc đã bị kết tội. Trong mọi giai đoạn của quá trình tố tụng hình sự, người bị buộc tội đều được pháp luật bảo đảm các quyền cơ bản nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Hiểu rõ các quyền như quyền mời luật sư, quyền được thông báo cho gia đình theo quy định, quyền không buộc phải tự buộc tội mình, quyền khiếu nại và các quyền tố tụng khác sẽ giúp người dân chủ động hơn khi làm việc với cơ quan tiến hành tố tụng.

CÔNG TY LUẬT ĐỖ GIA VIỆT

Chuyên tư vấn và tham gia bào chữa trong các vụ án hình sự trên toàn quốc.

Dịch vụ pháp lý:

• Tư vấn khi bị bắt, tạm giữ, tạm giam.
• Cử luật sư tham gia ngay từ giai đoạn điều tra.
• Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị can, bị cáo.
• Tư vấn cho gia đình người bị tạm giữ, tạm giam.
• Tham gia bào chữa tại các cấp xét xử.

CÔNG TY LUẬT ĐỖ GIA VIỆT

Địa chỉ: Số 2C ngách 16 ngõ 29 phố Trạm, phường Long Biên, thành phố Hà Nội.

Hotline: 0944.450.105

Email: luatdogiaviet@gmail.com

Website: luatdogiaviet.vn

Liên hệ CÔNG TY LUẬT ĐỖ GIA VIỆT để được luật sư tư vấn kịp thời, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bạn và gia đình trong mọi giai đoạn của quá trình tố tụng hình sự.