ĐÁNH NHAU THẾ NÀO THÌ BỊ TRUY CỨU VỀ TỘI CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH?

Đánh nhau, xô xát, đấm đá nhau là những tình huống không hiếm gặp trong cuộc sống. Nhiều người cho rằng “đánh nhau một trận rồi thôi”, cùng lắm chỉ phải bồi thường tiền viện phí. Tuy nhiên, trên thực tế, chỉ một hành vi dùng tay chân hoặc hung khí gây thương tích cho người khác cũng có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự nếu đáp ứng các điều kiện luật định.

Vậy đánh nhau đến mức nào thì bị truy cứu về Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác?

Theo Điều 134 Bộ luật Hình sự, việc xác định trách nhiệm hình sự không chỉ căn cứ vào tỷ lệ tổn thương cơ thể mà còn phụ thuộc vào cách thức thực hiện hành vi, công cụ sử dụng, đối tượng bị tác động, số người bị thương, tính chất côn đồ và nhiều tình tiết khác.

1. Đánh nhau dưới 11% có bị đi tù không?

Đây là một trong những hiểu lầm phổ biến nhất.

Nhiều người nghĩ rằng phải gây thương tích từ 11% trở lên mới bị xử lý hình sự. Điều này không hoàn toàn đúng.

Theo khoản 1 Điều 134 Bộ luật Hình sự, người cố ý gây thương tích có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30% có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Đáng chú ý, dưới 11% vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu thuộc một trong những trường hợp luật định, chẳng hạn:

• Dùng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm;
• Dùng axit nguy hiểm hoặc hóa chất nguy hiểm;
• Có tính chất côn đồ;
• Có tổ chức;
• Thuê người khác gây thương tích hoặc gây thương tích do được thuê;
• Đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu, người ốm đau hoặc người không có khả năng tự vệ;
• Đối với người đang thi hành công vụ hoặc vì lý do công vụ của nạn nhân;
• Một số trường hợp đặc biệt khác theo Điều 134.

Như vậy, thương tích chỉ 5%, 7% hoặc 9% không đồng nghĩa chắc chắn chỉ bị xử phạt hành chính.

Ví dụ: A và B xảy ra mâu thuẫn. A dùng dao chém B nhưng B chỉ bị thương tích 8%. Mặc dù tỷ lệ tổn thương cơ thể dưới 11%, việc sử dụng hung khí nguy hiểm có thể khiến A bị xem xét trách nhiệm hình sự.

2. Dùng tay đánh nhau, không dùng hung khí thì sao?

Nếu hai bên chỉ đánh nhau bằng tay chân, không sử dụng hung khí và thương tích không thuộc trường hợp đặc biệt, thì tỷ lệ tổn thương cơ thể là một căn cứ quan trọng để xem xét trách nhiệm hình sự.

Trường hợp gây thương tích từ 11% đến 30%, hành vi có thể thuộc khoản 1 Điều 134, với mức hình phạt là cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.

Nếu tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%, người thực hiện có thể bị áp dụng khoản 2 Điều 134, với mức phạt tù từ 2 năm đến 6 năm.

Điều này cho thấy một cuộc ẩu đả tưởng như “bình thường” vẫn có thể chuyển thành vụ án hình sự nếu hậu quả về sức khỏe đủ nghiêm trọng.

3. Đánh hội đồng có bị xử lý nặng hơn không?

Có thể.

Nếu nhiều người cùng tham gia đánh một người, cơ quan tiến hành tố tụng sẽ phải làm rõ vai trò và hành vi cụ thể của từng người.

Không phải cứ có mặt tại hiện trường là tất cả đều mặc nhiên chịu trách nhiệm như nhau. Cần xác định ai trực tiếp đánh, ai sử dụng hung khí, ai giữ nạn nhân, ai kích động, ai giúp sức và nhận thức của từng người đối với hành vi phạm tội.

Trong trường hợp nhiều người cùng cố ý thực hiện hành vi gây thương tích, vấn đề đồng phạm có thể được đặt ra.

Ngoài ra, Điều 134 còn quy định những trường hợp gây thương tích cho 2 người trở lên với tỷ lệ tổn thương cơ thể nhất định có thể dẫn đến khung hình phạt cao hơn.

4. Đánh nhau có sử dụng dao, gậy, kiếm… thì sao?

Đây là tình tiết đặc biệt nguy hiểm.

Điều 134 quy định việc sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm hoặc thủ đoạn có khả năng gây nguy hại cho nhiều người là một trong những tình tiết có thể làm phát sinh trách nhiệm hình sự ngay cả khi tỷ lệ thương tích dưới 11%.

Vì vậy, không nên suy nghĩ rằng:

“Tôi chỉ chém một nhát nhưng thương tích dưới 11%, chắc chắn không bị hình sự.”

Cách hiểu này có thể dẫn đến đánh giá sai mức độ rủi ro pháp lý.

Trong thực tế, việc một vật có được xem là hung khí nguy hiểm hay không còn phải căn cứ vào đặc điểm của vật, cách sử dụng, vị trí tác động và khả năng gây nguy hiểm cho sức khỏe, tính mạng của người khác.

5. “Đánh nhau tay đôi” nhưng có tính chất côn đồ thì sao?

Có tính chất côn đồ cũng là tình tiết quan trọng được Điều 134 quy định.

Đây là vấn đề cần được đánh giá dựa trên toàn bộ diễn biến vụ việc, chẳng hạn nguyên nhân xảy ra xô xát, thái độ của người thực hiện, cách thức tấn công, mức độ hung hãn, việc vô cớ sử dụng bạo lực hoặc tiếp tục tấn công trong những tình huống đặc biệt.

Do đó, không thể chỉ căn cứ vào việc “không dùng dao, không dùng gậy” để kết luận rằng hành vi chắc chắn không bị xử lý hình sự.

6. Thương tích 31%, 61% thì mức án thế nào?

Theo Điều 134, tỷ lệ tổn thương cơ thể càng cao thì nguy cơ áp dụng khung hình phạt nghiêm khắc càng lớn.

• 11%–30%: có thể thuộc khoản 1 hoặc khoản 2 tùy tình tiết.
• 31%–60%: có thể thuộc khoản 2, mức phạt tù từ 2–6 năm.
• 61% trở lên: có thể thuộc khoản 3, mức phạt tù từ 5–10 năm, tùy trường hợp.
• Nếu hành vi làm chết người, gây thương tích đặc biệt nghiêm trọng hoặc thuộc các trường hợp định khung nghiêm trọng hơn, hình phạt có thể tăng lên đáng kể.

Đặc biệt, nếu gây thương tích cho nhiều người, tỷ lệ tổn thương của từng người và các tình tiết đi kèm cũng có thể làm thay đổi khung hình phạt.

7. Hai bên cùng đánh nhau thì có được miễn trách nhiệm không?

Không.

Việc hai bên cùng đánh nhau không có nghĩa là “hòa nhau” về mặt pháp lý.

Nếu A đánh B gây thương tích và B cũng đánh A gây thương tích thì hành vi của từng người có thể được xem xét độc lập.

Cơ quan tiến hành tố tụng sẽ phải xác định ai thực hiện hành vi gì, mức độ thương tích của từng người, nguyên nhân xảy ra xô xát và các tình tiết liên quan.

Một vấn đề khác cũng cần phân biệt là phòng vệ chính đáng. Nếu một người chống trả để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp trước hành vi tấn công trái pháp luật thì việc đánh trả không mặc nhiên là tội phạm. Tuy nhiên, nếu chống trả quá mức cần thiết và không còn phù hợp với tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi tấn công thì vấn đề trách nhiệm pháp lý có thể được đặt ra.

8. Bị đánh trước có được đánh lại thoải mái?

Đây là quan niệm rất nguy hiểm.

Việc một người bị tấn công trước không đồng nghĩa với quyền đánh trả không giới hạn.

Ví dụ, B dùng tay đấm A một cái rồi bỏ chạy. A đuổi theo và dùng gậy đánh B trọng thương. Khi đó, cần xem xét hành vi của A có còn nhằm ngăn chặn hành vi tấn công hay đã chuyển thành hành vi trả thù.

Trong những vụ án đánh nhau, việc xác định ai là người khởi xướng, ai tấn công trước, thời điểm kết thúc hành vi tấn công và mức độ chống trả có thể có ý nghĩa rất lớn.

9. Nếu xảy ra đánh nhau, cần làm gì?

Nếu bạn hoặc người thân liên quan đến một vụ xô xát có thương tích, cần đặc biệt thận trọng:

Thứ nhất, giữ lại các tài liệu, hình ảnh, video camera hoặc tin nhắn liên quan đến vụ việc.

Thứ hai, không tự ý xóa hoặc sửa chữa chứng cứ.

Thứ ba, xác định chính xác tư cách của mình khi làm việc với cơ quan có thẩm quyền.

Thứ tư, nếu vụ việc có dấu hiệu hình sự, nên tham vấn luật sư sớm để đánh giá hành vi, chứng cứ, tỷ lệ tổn thương cơ thể, vai trò của từng người và các tình tiết giảm nhẹ hoặc loại trừ trách nhiệm hình sự.

⚖️ LUẬT ĐỖ GIA VIỆT TƯ VẤN

Đánh nhau không phải lúc nào cũng là tội phạm, nhưng một cú đánh, một nhát dao hoặc một hành vi tưởng như bộc phát có thể dẫn đến hậu quả pháp lý rất nghiêm trọng.

Quan trọng nhất không chỉ là câu hỏi “thương tích bao nhiêu phần trăm?”, mà phải xem xét đồng thời: cách thức gây thương tích, công cụ sử dụng, số người tham gia, đối tượng bị hại, tính chất hành vi, lỗi, vai trò của từng người và hậu quả thực tế.

Nếu đang bị tố giác, điều tra hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự về hành vi cố ý gây thương tích, việc được luật sư tư vấn ngay từ giai đoạn đầu có thể giúp bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

LUẬT ĐỖ GIA VIỆT – TƯ VẤN, HỖ TRỢ PHÁP LÝ

📍 Địa chỉ: Số 2C ngách 16 ngõ 29 phố Trạm, phường Long Biên, thành phố Hà Nội
📞 Hotline: 0944.450.105
📧 Email: luatdogiaviet@gmail.com
🌐 Website: luatdogiaviet.vn

Lưu ý: Nội dung mang tính chất thông tin pháp luật chung. Việc một hành vi cụ thể có cấu thành tội phạm hay không phải được đánh giá trên cơ sở hồ sơ, chứng cứ và toàn bộ tình tiết của vụ việc.