🚨 BÁN HÀNG GIẢ ONLINE: PHẠT HÀNH CHÍNH HAY BỊ TRUY CỨU HÌNH SỰ?

Bán hàng giả trên Facebook, TikTok, Zalo, sàn thương mại điện tử… có phải chỉ bị phạt tiền?

Nhiều người nghĩ rằng bán hàng giả online chỉ là vi phạm thương mại, cùng lắm bị thu hàng và phạt hành chính. Đây là quan niệm rất nguy hiểm.

Tùy vào loại hàng hóa, giá trị hàng giả, số tiền thu lợi bất chính, hậu quả gây ra và các tình tiết liên quan, người bán có thể bị xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, thậm chí phải đối diện với mức án tù nhiều năm.

Đặc biệt, việc bán hàng thông qua mạng xã hội không làm cho hành vi trở nên “nhẹ” hơn. Các tin nhắn chốt đơn, lịch sử chuyển khoản, tài khoản ngân hàng, đơn giao hàng, quảng cáo, livestream… đều có thể trở thành những nguồn chứng cứ quan trọng khi cơ quan chức năng xác minh vụ việc.

⚖️ 1. “Bán online” có được miễn trách nhiệm không?

Không.

Pháp luật không đặt ra một ngoại lệ rằng hàng giả bán trực tiếp thì bị xử lý, còn bán qua Facebook, TikTok hay sàn thương mại điện tử thì không.

Nghị định 98/2020/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; nghị định này đã được sửa đổi, bổ sung, trong đó có Nghị định 24/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 21/02/2025.

Đáng chú ý, quy định về thương mại điện tử cũng xử lý hành vi cung cấp thông tin, kinh doanh hoặc buôn bán hàng giả trên môi trường Internet.

Vì vậy, dù người bán không có cửa hàng, chỉ livestream tại nhà hoặc nhận đơn qua mạng xã hội thì vẫn có thể bị kiểm tra và xử lý.

---

💰 2. Khi nào bán hàng giả có thể bị xử phạt hành chính?

Nếu hành vi chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm theo Bộ luật Hình sự, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính theo quy định.

Mức phạt cụ thể phụ thuộc vào loại hàng giả, giá trị tương đương của hàng thật hoặc số tiền thu lợi bất hợp pháp, cùng các tình tiết của vụ việc.

Ngoài tiền phạt, người vi phạm còn có thể phải chịu các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định, chẳng hạn như buộc tiêu hủy hàng giả, buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp hoặc các biện pháp khác tùy hành vi.

Đối với hoạt động bán hàng trên môi trường Internet, ngoài hành vi liên quan trực tiếp đến hàng giả, người kinh doanh còn có thể vi phạm các quy định về thông tin trên website, ứng dụng thương mại điện tử và giao dịch trực tuyến.

Nói cách khác: một shop online có thể đồng thời phải đối mặt với nhiều vấn đề pháp lý nếu hoạt động kinh doanh vi phạm quy định.

---

🚨 3. Khi nào có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Đây mới là vấn đề người bán hàng giả cần đặc biệt lưu ý.

Theo Điều 192 Bộ luật Hình sự, tội sản xuất, buôn bán hàng giả có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi thuộc các trường hợp mà điều luật quy định. Theo quy định hiện hành được Chính phủ thông tin năm 2026, khoản 1 Điều 192 quy định người sản xuất, buôn bán hàng giả trong các trường hợp luật định có thể bị phạt tiền từ 200 triệu đồng đến 2 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 1 năm đến 5 năm.

Một trong những căn cứ quan trọng là giá trị hàng giả tương đương với số lượng hàng thật, hoặc giá trị thu lợi bất chính, thiệt hại về tài sản và hậu quả về sức khỏe.

Ví dụ, theo quy định hiện hành, trường hợp hàng giả tương đương với số lượng hàng thật hoặc hàng hóa có cùng tính năng, công dụng trị giá từ 30 triệu đồng đến dưới 150 triệu đồng, hoặc dưới 30 triệu đồng nhưng người thực hiện đã từng bị xử phạt hành chính hoặc bị kết án về các hành vi thuộc trường hợp luật định mà chưa được xóa án tích, vẫn có thể thuộc trường hợp bị truy cứu hình sự.

Đặc biệt, không nên chỉ nhìn vào giá bán của hàng giả.

Trong nhiều trường hợp, cơ quan chức năng phải xác định giá trị hàng giả tương đương với hàng thật hoặc căn cứ vào thu lợi bất chính, thiệt hại, hậu quả và các tình tiết khác theo quy định của Bộ luật Hình sự.

---

📱 4. Bán hàng giả online có thể để lại rất nhiều dấu vết

“Xóa bài rồi thì có ai biết?”

Đây cũng là một suy nghĩ sai lầm.

Một hoạt động bán hàng online thường để lại rất nhiều dữ liệu:

📌 Nội dung quảng cáo sản phẩm.

📌 Video livestream.

📌 Tin nhắn tư vấn, chốt đơn.

📌 Danh sách khách hàng.

📌 Lịch sử chuyển khoản.

📌 Hóa đơn, phiếu giao hàng.

📌 Thông tin tài khoản nhận tiền.

📌 Lịch sử nhập hàng.

📌 Tin nhắn trao đổi với người cung cấp.

📌 Dữ liệu từ đơn vị vận chuyển hoặc nền tảng thương mại điện tử.

Do đó, việc xóa bài đăng hoặc đóng tài khoản không đồng nghĩa với việc xóa được dấu vết của giao dịch.

Trong quá trình xác minh, cơ quan chức năng có thể xem xét tổng thể các tài liệu, dữ liệu và chứng cứ liên quan để xác định nguồn hàng, số lượng hàng hóa đã bán, doanh thu, lợi nhuận, người cung cấp và vai trò của từng người.

---

🔥 5. Bán mỹ phẩm giả, thực phẩm giả, thuốc giả… có thể nghiêm trọng hơn

Không phải tất cả hàng giả đều được xử lý theo cùng một điều luật.

Bộ luật Hình sự có các quy định riêng đối với một số nhóm hàng hóa đặc biệt.

🍱 Hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm

Hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả thuộc nhóm này có thể bị xử lý theo Điều 193 Bộ luật Hình sự, với mức hình phạt tù tăng theo tính chất và mức độ vi phạm.

💊 Hàng giả là thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh

Đây là nhóm hàng đặc biệt nguy hiểm vì có thể trực tiếp ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng con người.

Điều 194 Bộ luật Hình sự quy định chế tài hình sự riêng đối với hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh.

🌱 Hàng giả là phân bón, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật…

Nhóm này cũng có quy định riêng tại Điều 195 Bộ luật Hình sự.

Vì vậy, câu hỏi “Bán bao nhiêu hàng giả thì đi tù?” không thể trả lời bằng một con số duy nhất cho tất cả các loại sản phẩm.

---

⚠️ 6. Có phải hàng giả dưới 30 triệu đồng thì không bị đi tù?

Không thể hiểu đơn giản như vậy.

Ngưỡng giá trị chỉ là một trong những căn cứ để xem xét trách nhiệm hình sự.

Ngay cả trường hợp giá trị hàng giả thấp hơn ngưỡng thông thường, nếu người thực hiện đã từng bị xử phạt hành chính về hành vi liên quan hoặc đã bị kết án về các tội thuộc trường hợp luật định mà chưa được xóa án tích rồi tiếp tục vi phạm, hành vi vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Ngoài ra, đối với các nhóm hàng hóa đặc biệt như thực phẩm, thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh, thức ăn chăn nuôi, phân bón… việc xác định trách nhiệm hình sự phải căn cứ vào điều luật tương ứng, không thể máy móc áp dụng Điều 192.

---

💥 7. Mức phạt hình sự có thể rất nặng

Theo Điều 192 hiện hành, hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả có thể bị xử lý từ phạt tiền hoặc phạt tù từ 1–5 năm ở khung cơ bản.

Nếu có các tình tiết nghiêm trọng như có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, lợi dụng chức vụ quyền hạn, giá trị hàng giả lớn, thu lợi bất chính lớn, gây chết người, gây thương tích nghiêm trọng, buôn bán qua biên giới hoặc tái phạm nguy hiểm, mức hình phạt có thể tăng lên.

Khung cao nhất của Điều 192 hiện nay có thể lên tới 7–15 năm tù đối với những trường hợp đặc biệt nghiêm trọng theo quy định.

Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền bổ sung, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định và có thể bị tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản theo quy định.

---

❗ 8. “Tôi chỉ là người bán thuê” có chắc chắn không bị xử lý?

Không.

Việc xác định trách nhiệm của một người phải căn cứ vào vai trò thực tế của họ.

Một người có thể là chủ hàng, người nhập hàng, người quản lý kho, người livestream, người trực tiếp chốt đơn hoặc người vận chuyển.

Cơ quan chức năng sẽ phải làm rõ:

Ai biết hàng là giả?

Ai nhập hàng?

Ai quyết định bán?

Ai hưởng lợi?

Số lượng hàng đã bán là bao nhiêu?

Doanh thu và thu lợi bất chính thế nào?

Có tổ chức hay thực hiện chuyên nghiệp hay không?

Do đó, không thể chỉ dựa vào lời khai “tôi chỉ bán hộ” để mặc nhiên loại trừ trách nhiệm.

---

🛑 ĐỪNG ĐỂ “BÁN ONLINE CHO VUI” BIẾN THÀNH VỤ ÁN HÌNH SỰ

Một vài livestream.

Một vài chục đơn hàng.

Một tài khoản TikTok.

Một fanpage.

Một tài khoản ngân hàng nhận tiền.

Nếu phía sau đó là hoạt động kinh doanh hàng giả, hậu quả pháp lý có thể lớn hơn rất nhiều so với số tiền kiếm được.

Đặc biệt, với người đang kinh doanh online, việc kiểm tra nguồn gốc hàng hóa, hóa đơn chứng từ, thông tin nhà cung cấp, chất lượng sản phẩm và tính hợp pháp của việc sử dụng nhãn hiệu là vô cùng quan trọng.

Nếu phát hiện mình đang kinh doanh sản phẩm có dấu hiệu là hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hoặc có nguồn gốc bất thường, không nên tiếp tục bán chỉ vì nghĩ “bán nốt cho hết hàng”.

Hãy chủ động tìm hiểu quy định pháp luật và trao đổi với luật sư để đánh giá rủi ro cụ thể.

---

⚖️ CÔNG TY LUẬT ĐỖ GIA VIỆT

Tư vấn pháp luật – Tham gia tố tụng – Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng.

📍 Địa chỉ: Số 2C ngách 16 ngõ 29 phố Trạm, phường Long Biên, thành phố Hà Nội.

📞 Hotline: 0944.450.105

📧 Email: luatdogiaviet@gmail.com

🌐 Web: luatdogiaviet.vn

ĐỖ GIA VIỆT LAW FIRM – ĐỒNG HÀNH – TẬN TÂM – BẢO VỆ CÔNG LÝ

Lưu ý: Nội dung trên nhằm phổ biến, giáo dục pháp luật. Việc xác định hành vi có phải hàng giả, có đủ căn cứ xử phạt hành chính hay truy cứu trách nhiệm hình sự phải căn cứ vào loại hàng hóa, hồ sơ, chứng cứ, giá trị hàng hóa, số tiền thu lợi và tình tiết cụ thể của từng vụ việc.

Căn cứ pháp lý chính: Nghị định 98/2020/NĐ-CP và Nghị định 24/2025/NĐ-CP; Điều 192, 193, 194, 195 Bộ luật Hình sự và các quy định có liên quan.